Nowe składniki paszowe zwiększające niezawodność w akwakulturze

Od dziesięcioleci mączka rybna stanowi ważny składnik pasz dla akwakultury, szczególnie dla ryb mięsożernych oraz wielu gatunków krewetek hodowlanych. Mączka rybna jest bogatym w składniki odżywcze źródłem białka, które większość ryb hodowlanych jest w stanie strawić i wykorzystać, dlatego też od lat 70. XX wieku surowiec ten jest powszechnie stosowanym składnikiem niemal wszystkich receptur pasz dla ryb.

„Mączka rybna była tania, łatwo dostępna, a jednocześnie jej profil odżywczy był dostosowany do ryb, które spożywamy w naszej części świata,” – wyjaśnia Jesper H. Clausen, tworzenie receptur paszowych bazujących na mączce rybnej było proste.”

Jednak, wraz ze wzrostem popytu na ryby na rynku światowym rozwijała się również akwakultura, co wpłynęło na znaczny wzrost cen mączki rybnej. W latach 90. skłoniło to kilku producentów pasz do rozpoczęcia poszukiwań alternatyw dla mączki rybnej.

Inny surowiec - taka sama jakość. poszukiwania alternatyw dla mączki rybnej

Firma Aller Aqua była jednym z pierwszych dostawców rozwiązań w zakresie żywienia ryb, który szybko uświadomił sobie, że pasza dla ryb musi być czymś więcej, niż tylko pokarmem.

„Dobra pasza zapewnia poprawny i naturalny wzrost oraz pozytywnie wpływa na zdrowie ryb. Jednak podczas jej produkcji musimy zadbać o to, by wszystkie wykorzystywane surowce pochodziły z odpowiedzialnych źródeł i były zgodne z ideą zrównoważonego rozwoju." – mówi Jesper H. Clausen. „Zauważamy, że w nadchodzących latach coraz większą rolę odgrywać będą alternatywne surowce, takie jak mączki owadzie i białka jednokomórkowe.”

Firma Aller Aqua uważnie śledzi postępy w dziedzinie fermentowanych i skoncentrowanych białek roślinnych, a według oczekiwań wyniki tych badań mogą pozytywny wpłynąć na stabilizację cen pasz dla akwakultury.

"Te alternatywne składniki z pewnością pomogą nam, jako producentom, w wytwarzaniu pełnowartościowych pasz dla ryb. Z tą różnicą, że pasze będą znacznie bardziej odporne na wahania cen, niż w przypadku rozwiązań bazujących głównie na mączce rybnej."

Prace w zakresie badań i rozwoju są kluczowe dla przyszłości akwakultury

Przez lata specjaliści od badań i rozwoju firmy Aller Aqua przetestowali szeroki wachlarz różnych rodzajów białek – od soi, bobu i grochu po trawę, lucernę, owady oraz niektóre białka jednokomórkowe. Jednak niezależnie od rodzaju białka zawsze istotna jest jedna kwestia:

"Wszystkie alternatywne źródła białka muszą być strawne i pozytywnie wpływać na zdrowie ryb. To bardzo ważne. Nowe składniki nie stanowią żadnego kompromisu. Są niezbędnymi uzupełnieniami, mającymi za zadanie zastąpić w pewnym stopniu mączkę rybną jako surowiec, jednocześnie zachowując lub nawet poprawiając profil odżywczy paszy."

Kilka surowców przetestowanych przez naukowców z Centrum Badań i Rozwoju okazało się skutecznych – zarówno pod względem redukcji kosztów, jak i zachowaniem wartości odżywczej dla zwierząt hodowlanych. Niektóre z nich są już wykorzystywane w dostępnych na rynku paszach dla ryb. Jednak proces od pomysłu do gotowego produktu wcale nie jest prosty.

"Białka pochodzenia roślinnego są czasami trawione przez ryby w inny sposób niż białka pochodzenia morskiego. W takich przypadkach enzymy i dodatki funkcjonalne mogą pomóc rybom w lepszym trawieniu nowych surowców. Osobiście uważam to za bardzo interesujące, ponieważ pomaga to naszym klientom w utrzymaniu rentowności działalności, a także przybliża nas o kolejny krok do bardziej zrównoważonej produkcji w sektorze akwakultury."

W ramach innego projektu przetestowano technologię fermentacji. Głównym celem było sprostanie tym samym wyzwaniom, o których Clausen wspomina powyżej.

„„Niektóre struktury białkowe występujące w roślinach są po prostu niedostępne dla ryb. Fermentacja może pomóc w rozkładzie tych białek, dzięki czemu ryby będą mogły je łatwiej strawić i wykorzystać.” Jesper Clausen wyjaśnia i zwraca uwagę na fakt, że w wyniku tego procesu powstają również mniejsze peptydy, które zwiększają smakowitość paszy dla ryb.

Od pomysłu, przez badania i rozwój, aż po innowacyjne receptury

Chociaż firma Aller Aqua dysponuje własnym, nowoczesnym ośrodkiem badawczym w Büsum w Niemczech, opracowywanie pasz dla akwakultury przyszłości nie jest zadaniem, które firma może realizować wyłączenie we własnym zakresie. Nowe rozwiązania powstają zawsze w ścisłej współpracy z ośrodkami badawczymi i uczelniami na całym świecie, a często także z samymi hodowcami ryb.

"Pomysły mogą pochodzić z dowolnego źródła” – wyjaśnia Jesper H. Clausen, podając przykład: "Projekt dotyczący białka z trawy powstał w wyniku decyzji politycznej o pozyskiwaniu surowców z obszarów położonych bliżej Europy. Zamiast polegać na surowcach importowanych z krajów po drugiej stronie Atlantyku, celem było uzyskanie większej kontroli nad ich dostępnością, że tak powiem, nieco bliżej domu.”

Decyzja ta została dodatkowo uzasadniona faktem, że zjawisko pogodowe El Niño spowodowało gwałtowny spadek połowów w niektórych rejonach Ameryki Południowej, będących ważnym źródłem mączki rybnej, co doprowadziło do jeszcze większego wzrostu jej cen.

Naukowcy najpierw zaczęli dokładniej badać struktury białek występujących w trawie i porównali je z białkami typowymi dla układów pokarmowych różnych gatunków ryb. Czy ryby byłyby w stanie wchłonąć te białka z trawy i czy mogłyby prawidłowo rosnąć i rozwijać się, będąc karmione tymi białkami? Czy istnieją różnice między białkami występującymi w różnych rodzajach trawy?

"Gdy zgromadziliśmy już wystarczającą wiedzę, opracowaliśmy kilka wstępnych receptur. Najpierw przetestowaliśmy je w naszym centrum badawczym, a następnie u hodowców ryb. Proces ten często bywa długotrwały i wymaga zaangażowania wszystkich zainteresowanych stron."

Według dyrektora ds. badań i rozwoju etapy badań i testów mogą trwać nawet do czterech czy pięciu lat zanim nowe surowce zostaną zatwierdzone i włączone do receptur paszowych.

„Niektóre projekty wymagają długoterminowego podejścia, podczas gdy inne – na przykład białka owadów czy białka bobu i jęczmienia – mają krótszy horyzont czasowy, ponieważ badania w tej dziedzinie były już dość zaawansowane, kiedy się do nich włączyliśmy."

Najlepsza pasza zapewnia rentowność gospodarstwa

W wielu częściach świata hodowcy ryb borykają się z problemem rosnących cen. Zyski maleją, co sprawia, że wielu hodowców kusi, by po prostu kupować najtańszą dostępną paszę. Jesper Clausen doskonale to rozumie.

„Jeśli ceny paszy podążają za cenami surowców, a supermarkety i inne punkty zbytu nie idą w ich ślady, powoduje to trudności finansowe dla hodowców ryb. Może to wpłynąć na ich płynność finansową, zmuszając ich do wybierania najtańszej paszy, mimo że wszystkie obliczenia przeprowadzxaen przez nasz dział Badań i Rozwoju wskazują, iż stosując wysokiej jakości paszę, uzyskuje się znacznie lepszą cenę za kilogram ryby”.

Producenci pasz muszą zatem zachować dość delikatną równowagę. Z jednej strony muszą spełniać coraz bardziej rygorystyczne wymagania dotyczące zrównoważonego rozwoju, ograniczenia emisji CO₂ oraz poprawy dobrostanu zwierząt. Jednocześnie muszą utrzymywać ceny pasz na poziomie wystarczająco niskim, aby hodowcy ryb mogli zachować konkurencyjność.

"Rosnące ceny stanowią wyzwanie dla wszystkich podmiotów z branży. Nie możemy jednak biernie siedzieć z założonymi rękami i czekać, aż pojawią się wyraźne wymagania ze strony UE, sieci supermarketów czy konsumentów. Musimy sami znaleźć skuteczne rozwiązania. Dotychczas skupialiśmy się na „wartościach odżywczych”, teraz musimy również myśleć w kategoriach „dostępności” i „precyzyjnego żywienia”. Chodzi o znalezienie najlepszych alternatywnych surowców, które są dostępne w cenie, na którą mogą sobie pozwolić hodowcy ryb. To jest prawdziwe wyzwanie!"

Innowacje nigdy nie ustają

Jesper H. Clausen wraz z pozostałymi naukowcami z Centrum Badań i Rozwoju Aller Aqua już teraz analizują potencjalne nowe surowce, które pozwoliłyby jeszcze bardziej polepszyć skuteczność pasz dla ryb. Obecnie w ramach projektu badany jest konkretny rodzaj środka wiążącego pozyskiwanego z meduz, a także potencjał szeregu białek jednokomórkowych oraz możliwości wykorzystania składników pochodzenia morskiego, takich jak przyłów krabów.

„Niektórzy z pewnością powiedzieliby, że wykraczamy nieco poza ramy. Ale spójrzmy na to z innej strony: jeśli choćby część z tych projektów zaowocuje rozwiązaniem, które będzie można zastosować w skali komercyjnej, będziemy mogli również wpłynąć na proces regulacyjny, który zawsze podąża w ślad za rozwojem i innowacjami”.

Jednak zdaniem Clausena trzeba doceniać istotność współpracy różnych podmiotów z branży akwakultury.